Inhoudsopgave
Motorolieviscositeit speelt een grote rol in de prestaties en levensduur van motoren. Het bepaalt hoe goed de olie kan stromen bij verschillende temperaturen en tegelijkertijd de motoronderdelen te smeren. Hieronder worden de belangrijkste verschillen tussen motorolieviscositeit uiteengezet.
Begrip van viscositeit
Viscositeit verwijst naar de weerstand van een vloeistof tegen stromen. Het heeft dus te maken met de dikte en dichtheid van een vloeistof. Dikkere vloeistoffen met een hogere viscositeit, zoals siroop, stromen langzamer dan dunnere vloeistoffen, zoals water. Water heeft dus een relatief lage viscositeit. Dit ontstaat doordat dikkere vloeistoffen grotere moleculen bevatten die sterker aan elkaar binden. In de context van motorolie zorgt een hogere viscositeit ervoor dat de olie de motoronderdelen beter kan bedekken en beschermen tegen slijtage, vooral bij hogere temperaturen. Wanneer je dus bijvoorbeeld op Motorroutes in Brabant rijdt en de oliedruk wegzakt, dan kan verkeerde motorolie de oorzaak zijn.
Singlegrade vs. multigrade oliën
Er zijn twee hoofdsoorten motorolie op basis van viscositeit: singlegrade en multigrade. Singlegrade motoroliën zijn ontworpen om bij een specifieke temperatuur te werken. Daarentegen zijn multigrade motoroliën gemaakt voor een groter temperatuurbereik. Multigrade motorolie is vooral voordelig in koudere klimaten, omdat deze ontworpen is om ook bij lage temperaturen goed te kunnen stromen. Dit wordt aangeduid met een SAE-viscositeitsnummer, zoals 5W-30, waarbij het eerste getal (voor de W) de vloeibaarheid bij lage temperaturen aangeeft en het tweede getal de dikte bij 100°C. SAE staat trouwens voor Society of Automotive Engineers. Dit staat dus voor een internationale toezichthouder op de automarkt. Deze oliën zijn uiteraard niet van toepassing bij elektrische voertuigen. Als je je afvraagt waarom, dan is het handig om de verschillen tussen elektrische auto’s en benzineauto’s te kennen.
Het lezen van motorolieviscositeit
Viscositeitsnummers geven de vloeibaarheid en dikte van de olie aan bij verschillende temperaturen. Een olie met een lagere viscositeit bij lage temperaturen (aangeduid met een lager getal voor de W) zal beter presteren bij koude starts, terwijl een hoger tweede getal aangeeft dat de olie dikker is bij hogere temperaturen, wat essentieel is voor goede smering onder zware bedrijfsomstandigheden. Om een voorbeeld te geven: 5W-30 is dus op lage temperatuur even vloeibaar als 5W40. Op hoge temperatuur echter, is de 5W-40 dikker dan de 5W-30. Vrij makkelijk ezelsbruggetje om dit te onthouden is om de W aan te zien voor Winter want dan is het koud, dus het getal vast aan de W is voor koude olie.
Trend naar dunnere olie
Er is een trend naar het gebruik van dunnere oliën. Denk hierbij aan oliën zoals 5W-30 of zelfs 0W-30. Dit doen autofabrikanten vanwege het vermogen om brandstofverbruik te verlagen door het verminderen van wrijvingsverliezen, vooral bij koude starts. Deze oliën hebben echter een lagere smeerfilmsterkte. Een smeerfilm betekent eigenlijk niks anders dan verschillende lagen smeermiddel op elkaar. Daarom zijn dunnere oliën alleen geschikt voor motoren die speciaal ontworpen zijn om hierop te werken.
Speciale eisen en normen
Daarnaast stellen autofabrikanten en motorfietsfabrikanten specifieke eisen aan motorolie. Dit gebeurt om te zorgen dat deze werkt met moderne technologieën zoals katalysatoren en natte koppelingen. Normen zoals API (American Petroleum Institute) en JASO (Japanese Automotive Standards Organisation) bieden richtlijnen voor motoroliën voor verschillende voertuigtypen. Eisen en normen kunnen verschillen van continent tot continent. Het werkt een beetje als de verschillen tussen autoverzekeringen.
Het kiezen van de juiste motorolieviscositeit is dus van groot belang. Voor de optimale werking en bescherming van je motor, ben je geacht de juiste olie te gebruiken. Het is belangrijk om altijd de aanbevelingen van de voertuigfabrikant te volgen en te kiezen voor oliën die voldoen aan de vereiste specificaties en kwaliteitsnormen. Stop dus niet zomaar een random fles olie in de wagen en onthoudt dat je twee verschillende soorten oliën niet kunt mengen.
Een belangrijk aspect van motorolieviscositeit is de impact op de brandstofefficiëntie van voertuigen. De trend naar dunnere motoroliën zoals 5W-30 en 0W-30 is grotendeels gedreven door de wens van autofabrikanten om het brandstofverbruik te verlagen. Deze dunnere oliën verminderen namelijk de wrijvingsverliezen in de motor, vooral bij koude starts.
## Brandstofbesparing door dunnere olie
Doordat dunnere oliën minder weerstand ondervinden, hoeft de motor minder energie te leveren om de olie door de motor te pompen. Dit resulteert in een lager brandstofverbruik en dus lagere CO2-uitstoot. Sommige studies tonen aan dat de overstap naar een 5W-30 olie in plaats van een 10W-30 olie al kan leiden tot 1-2% brandstofbesparing. Bij voertuigen die intensief worden gebruikt, zoals in het vrachtverkeer, kan dit een aanzienlijke impact hebben op de totale brandstofkosten.
## Afweging tussen brandstofefficiëntie en bescherming
Hoewel dunnere oliën het brandstofverbruik kunnen verlagen, bieden ze over het algemeen een iets lagere smeerfilmsterkte dan dikkere oliën. Dit betekent dat ze mogelijk minder bescherming bieden tegen slijtage onder zware bedrijfsomstandigheden. Autofabrikanten moeten daarom een balans vinden tussen brandstofefficiëntie en de benodigde smeereigenschappen voor een specifieke motor.
## Aanpassingen in motorontwerp
Om de voordelen van dunnere oliën optimaal te benutten, hebben veel moderne motoren aanpassingen ondergaan in het ontwerp. Denk hierbij aan nauwere toleranties tussen bewegende onderdelen, verbeterde oliecirculatie en aangepaste oliepomp-ontwerpen. Op deze manier kunnen dunnere oliën toch voldoende smering bieden zonder dat dit ten koste gaat van de motorprestaties en levensduur.
## Belang van juiste olieselectie
Het kiezen van de juiste motorolieviscositeit blijft dus een belangrijk aandachtspunt, ook in de context van brandstofefficiëntie. Automobilisten moeten altijd de aanbevelingen van de fabrikant volgen en oliën gebruiken die voldoen aan de vereiste specificaties. Het verkeerd toepassen van te dunne olie kan immers leiden tot onvoldoende smering en vroegtijdige slijtage van motoronderdelen.

